جراحی باز ماندن چشم یکی از روش های تخصصی در حوزه جراحی پلاستیک و ترمیمی است که با هدف محافظت از سطح چشم، بهبود عملکرد پلک ها و جلوگیری از آسیب به قرنیه انجام می شود. باز ماندن چشم یا ناتوانی در بسته شدن کامل پلک ها، مشکلی است که می تواند پس از حوادث، سوختگی، آسیب های عصبی، جراحی های زیبایی یا برخی بیماری های مادرزادی ایجاد شود. اگر این وضعیت به موقع درمان نشود، خشکی شدید چشم، زخم قرنیه، کاهش بینایی و حتی آسیب دائمی به چشم را به دنبال خواهد داشت. بسیاری از افراد تصور می کنند این مشکل تنها یک مسئله ظاهری است، در حالی که مهم ترین هدف از جراحی بازماندن چشم حفظ سلامت چشم و جلوگیری از عوارض جدی بینایی است. انتخاب روش درمان به علت ایجاد مشکل، میزان باز ماندن پلک و سلامت عضلات و اعصاب اطراف چشم بستگی دارد.
در ادامه با علت های باز ماندن چشم، روش های درمان، اصلاح باز ماندن چشم بعد از حادثه و همچنین درمان بازماندن چشم هنگام خواب آشنا می شوید.
باز ماندن چشم چیست؟
در حالت طبیعی، پلک ها هنگام پلک زدن و خواب به طور کامل روی سطح چشم قرار می گیرند. این حرکت باعث پخش شدن اشک روی قرنیه، مرطوب ماندن چشم و محافظت از آن در برابر گرد و غبار و میکروب ها می شود. اما در برخی افراد، پلک بالا یا پایین نمی تواند به طور کامل بسته شود. این وضعیت که در پزشکی با عنوان لاگوفتالموس شناخته می شود، باعث می شود بخشی از سطح چشم همیشه در معرض هوا قرار بگیرد.
در چنین شرایطی فرد ممکن است هنگام خواب نیز چشم های خود را کاملا نبندد و همین موضوع به مرور زمان مشکلات متعددی برای بینایی ایجاد می کند.
علت باز ماندن چشم
پیش از تصمیم گیری برای جراحی باز ماندن چشم، پزشک ابتدا علت اصلی ایجاد این مشکل را مشخص می کند. درمان زمانی موفق خواهد بود که علت زمینه ای به درستی تشخیص داده شود.
شایع ترین علت ها عبارت اند از:
آسیب عصب صورت
فلج عصب هفتم مغزی یکی از مهم ترین دلایل باز ماندن پلک است. در این حالت عضله مسئول بسته شدن پلک عملکرد طبیعی خود را از دست می دهد.
حوادث و ضربه
تصادفات، شکستگی استخوان های صورت، بریدگی های عمیق و آسیب های شدید می توانند باعث اختلال در عملکرد پلک شوند و نیاز به اصلاح باز ماندن چشم بعد از حادثه ایجاد کنند.
سوختگی
سوختگی های حرارتی یا شیمیایی گاهی باعث جمع شدن پوست پلک و کوتاه شدن آن می شوند و پلک دیگر قادر به بسته شدن کامل نیست.
جراحی های قبلی
در برخی موارد، جراحی های زیبایی پلک یا برداشتن تومورها ممکن است باعث کشیدگی بیش از حد پلک و باز ماندن آن شوند.
بیماری های مادرزادی
برخی کودکان از بدو تولد با ناهنجاری های پلک متولد می شوند که نیاز به درمان جراحی دارند.
تومورها
وجود توده در اطراف پلک یا کاسه چشم نیز می تواند عملکرد طبیعی پلک را مختل کند.
مشاوره و نوبت معاینه با پر کردن فرم زیر
علائم باز ماندن چشم
شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است، اما معمولا بیماران با مشکلات زیر مراجعه می کنند:
- خشکی شدید چشم
- احساس وجود شن یا جسم خارجی
- سوزش و خارش چشم
- قرمزی مداوم
- اشک ریزش غیر طبیعی
- حساسیت به نور
- تاری دید
- درد هنگام بیدار شدن از خواب
- ناتوانی در بستن کامل چشم
گاهی بیمار تنها هنگام خواب متوجه این مشکل می شود و اطرافیان گزارش می دهند که چشم های او کاملا بسته نمی شوند.
درمان بازماندن چشم هنگام خواب
درمان بازماندن چشم هنگام خواب به علت ایجاد این مشکل بستگی دارد. در موارد خفیف، ممکن است نیازی به جراحی نباشد و درمان های غیر تهاجمی نتیجه مطلوبی ایجاد کنند. این درمان ها شامل استفاده از:
- قطره های اشک مصنوعی
- پمادهای چرب کننده چشم
- چسب مخصوص بستن پلک هنگام خواب
- رطوبت رسان های چشمی
- محافظ های مخصوص شبانه
اگر این روش ها نتوانند از سطح چشم محافظت کنند یا آسیب قرنیه در حال ایجاد باشد، پزشک جراحی را پیشنهاد می دهد.
چه زمانی جراحی باز ماندن چشم ضروری است؟
همه بیماران به جراحی نیاز ندارند. زمانی که درمان های دارویی و مراقبتی موثر نباشند یا سلامت قرنیه در معرض خطر قرار گیرد، انجام جراحی ضروری خواهد بود. از مهم ترین مواردی که جراحی توصیه می شود می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- بسته نشدن کامل پلک
- ایجاد زخم قرنیه
- خشکی شدید مقاوم به درمان
- آسیب ناشی از ضربه
- تغییر شکل شدید پلک
- فلج دائمی عصب صورت
فیلم عمل ترمیم پلک
جراحی بازماندن چشم چگونه انجام می شود؟
روش جراحی برای همه بیماران یکسان نیست. جراح پلاستیک یا جراح چشم ا توجه به علت بیماری، مناسب ترین تکنیک را انتخاب می کند. در برخی بیماران تنها آزاد کردن بافت های کشیده شده کافی است، اما در برخی دیگر ممکن است نیاز به پیوند پوست، ترمیم عضلات یا استفاده از ایمپلنت وجود داشته باشد. هدف اصلی جراحی این است که پلک بتواند بدون فشار اضافی، سطح چشم را به طور کامل بپوشاند.
روش های جراحی باز ماندن چشم
بسته به علت بیماری، یکی یا ترکیبی از روش های زیر انجام می شود.
ترمیم پلک
اگر پلک در اثر ضربه یا جراحی دچار تغییر شکل شده باشد، ساختار آن ترمیم می شود.
پیوند پوست
در مواردی که پوست پلک کوتاه شده باشد، از پوست سایر قسمت های بدن برای افزایش طول پلک استفاده می شود.
کاشت وزنه
در بیمارانی که فلج عصب صورت دارند، ممکن است وزنه کوچکی داخل پلک بالا قرار داده شود تا هنگام استراحت، پلک راحت تر بسته شود.
ترمیم عضلات پلک
اگر عضلات پلک آسیب دیده باشند، جراح آن ها را بازسازی یا تقویت می کند.
ترمیم اسکار
در مواردی که جای زخم باعث کشیدگی پلک شده باشد، آزادسازی اسکار انجام می شود.
اصلاح باز ماندن چشم بعد از حادثه
اصلاح باز ماندن چشم بعد از حادثه یکی از شایع ترین انواع جراحی های ترمیمی پلک است. تصادفات رانندگی، آسیب های ورزشی، شکستگی استخوان های صورت یا بریدگی های عمیق ممکن است عملکرد طبیعی پلک را مختل کنند.
در این شرایط پزشک ابتدا وضعیت استخوان ها، عضلات، اعصاب و پوست را بررسی می کند. سپس بر اساس شدت آسیب، برنامه درمانی طراحی می شود.
در برخی بیماران تنها بخیه زدن بافت ها کافی است، اما در آسیب های شدید ممکن است چند مرحله جراحی لازم باشد.
